Strona główna/Dla Mieszkańca/Aktualności/Szamotuły kolejny raz oddały hołd Żołnierzom Wyklętym

Szamotuły kolejny raz oddały hołd Żołnierzom Wyklętym

3 Marca 2026

2 marca uczniowie należący do szamotulskiego koła Wielkopolskiego Stowarzyszenia Pamięci Armii Krajowej wzięli udział w uroczystościach upamiętniających Żołnierzy Wyklętych - żołnierzy walczących w podziemiu antykomunistycznym w latach 1944-1963. W tym roku młodzież złożyła kwiaty pod Głazem Pamięci, który upamiętnia m.in. Żołnierzy Niezłomnych. Uczestnicy obchodów szczególną uwagę poświęcili dwóm postaciom związanym z tym trudnym okresem naszej historii: księdzu prałatowi Albinowi Jakubczakowi oraz generałowi Marianowi Orlikowi.

Po zakończeniu uroczystości członkowie koła WSPAK pogłębili swoją wiedzę o historii regionu, zwiedzając ekspozycję muzealną w Baszcie Halszki.

Z okazji Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych warto przypomnieć ich historię. Po likwidacji Armii Krajowej i zakończeniu okupacji niemieckiej wielu żołnierzy postanowiło pozostać w czynnej służbie. Podjęli walkę z narzuconą Polsce władzą komunistyczną, wspieraną przez Związek Sowiecki. W latach 1945-1947 trwali w konspiracji, licząc na zmianę sytuacji międzynarodowej - wybuch kolejnego konfliktu światowego lub zwycięstwo opozycji w powojennych wyborach.

Działalność podziemia niepodległościowego obejmowała m.in. samoobronę, ochronę ludności cywilnej przed bezprawnymi działaniami aparatu represji, rozbrajanie posterunków Milicji Obywatelskiej i Urzędu Bezpieczeństwa, uwalnianie więźniów politycznych oraz akcje wymierzone w szczególnie brutalnych funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa.

Według danych Instytutu Pamięci Narodowej w konspirację niepodległościową zaangażowanych było od 120 do 180 tysięcy osób. Zbrojne podziemie tworzyły regularne oddziały wojskowe - umundurowane, uzbrojone, działające zgodnie z zasadami dyscypliny i podporządkowane określonej strukturze dowodzenia.

Według danych IPN w latach 1944-1956 blisko 50 tysięcy osób poniosło śmierć w wyniku terroru komunistycznego. Od 8 do 25 tysięcy żołnierzy poległo w walce, około 5 tysięcy osób skazano na karę śmierci z przyczyn politycznych (wykonano ponad 3 tysiące wyroków), a tysiące zamordowano bez wyroku sądu.

Wielu poległych i zamordowanych pochowano w bezimiennych grobach, a rodziny przez lata nie znały miejsca ich pochówku.

W tym roku młodzież postanowiła przypomnieć dwie postacie związane z podziemiem antykomunistycznym: duchownego - księdza Albina Jakubczaka - oraz wojskowego - pośmiertnie mianowanego generałem Mariana Orlika.

Piotr Gotowy
Opiekun szamotulskiego koła WSPAK

do góry